جستجو در سایت
جدیدترین مطالب
آیا اینستاگرام معلمان چک میشود؟ | مرز میان حریم خصوصی و ضوابط اداری
در دنیای امروز، گوشیهای هوشمند بخشی از هویت ما شدهاند. اما برای یک «معلم»، این موضوع کمی پیچیدهتر است. سؤالی که بسیاری از فرهنگیان و بهویژه دانشجو-معلمان دانشگاه فرهنگیان از خود میپرسند این است: «آیا فعالیتهای من در فضای مجازی، بهویژه اینستاگرام، توسط آموزش و پرورش رصد میشود؟»
در این مقاله، به دور از شایعات و با نگاهی به قوانین جاری، به این پرسش پاسخ میدهیم.
۱. گزینش و حراست؛ دو ایستگاه بررسی
واقعیت این است که در ساختار آموزشی ایران، وضعیت رفتاری و اخلاقی معلم به دلیل حساسیت شغل انبیاء، مورد توجه است. این نظارت معمولاً در دو مرحله اتفاق میافتد:
- مرحله استخدام (گزینش): در زمان ورود به حرفه معلمی یا پذیرش در دانشگاه فرهنگیان، بررسی صفحات عمومی (Public) متقاضیان در شبکههای اجتماعی بخشی از فرآیند تحقیق است.
- دوره خدمت (حراست و هیئت تخلفات): پس از استخدام، نظارت سیستماتیک و لحظهای بر میلیونها معلم وجود ندارد؛ اما اگر گزارشی مبنی بر فعالیت خلاف شئون حرفهای یا قوانین کشور به بخش حراست یا «هیئت رسیدگی به تخلفات اداری» برسد، مستندات فضای مجازی میتواند مورد استناد قرار گیرد.
۲. قانون چه میگوید؟ (شئون معلمی)
طبق «قانون رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان دولت» و ضوابط خاص فرهنگیان، حفظ «شئون معلمی» الزامی است. این یعنی معلم در فضای مجازی نباید محتوایی منتشر کند که با جایگاه اجتماعی و تربیتی او در تضاد باشد.
مواردی که میتواند حساسیتبرانگیز باشد:
- انتشار تصاویر بیحجاب یا خارج از عرف.
- تبلیغ سایتهای غیرقانونی یا رفتارهای ناهنجار.
- توهین به مقدسات یا مبانی نظام جمهوری اسلامی.
- انتشار تصاویر دانشآموزان بدون هماهنگی (که نقض حقوق کودک محسوب میشود).
۳. آیا پیامهای خصوصی (PV) هم چک میشوند؟
یک باور غلط وجود دارد که حراست به پیامهای خصوصی یا دایرکتهای معلمان دسترسی دارد. طبق قانون جرایم رایانهای و قانون اساسی، حریم خصوصی افراد (چتهای شخصی) تحت حفاظت است و تنها با حکم مستقیم قضایی در پروندههای سنگین امنیتی یا جنایی امکان دسترسی به آنها وجود دارد. بنابراین، نظارتها معمولاً معطوف به بخشهای «عمومی» و «پروفایل» افراد است.
۴. چالش «گزارشهای مردمی»
بیشتر پروندههای اداری ناشی از رصد مستقیم سیستم نیست، بلکه از طریق گزارش (Report) ایجاد میشود.
- والدین دانشآموزان
- همکاران
- یا حتی دانشآموزان ممکن است با مشاهده محتوایی در صفحه یک معلم که آن را نامناسب میدانند، اقدام به ارسال اسکرینشات به مراجع ذیصلاح کنند. اینجاست که یک صفحه «Private» هم ممکن است آسیبپذیر باشد.
۵. راهکارهای هوشمندانه برای معلمان در فضای مجازی
برای اینکه هم از دنیای مجازی لذت ببرید و هم امنیت شغلی خود را حفظ کنید، این چند نکته را جدی بگیرید:
- تفکیک اکانت: بهتر است اکانت کاری (برای ارتباط با شاگردان) را از اکانت شخصی جدا کنید.
- تنظیمات حریم خصوصی: صفحه شخصی خود را روی حالت Private قرار دهید و هر کسی (بهویژه دانشآموزان و اولیا) را به لیست فالوورهای خود اضافه نکنید.
- هوشیاری در استوری: استوریها زود پاک میشوند اما اسکرینشاتها ابدی هستند! قبل از انتشار هر چیزی، از خود بپرسید: «اگر مدیر مدرسه یا بازرس گزینش این را ببیند، چه میشود؟»
- پرهیز از بحثهای تند سیاسی: نقد سازنده حق هر شهروندی است، اما ورود به حواشی تند امنیتی میتواند برای مسیر شغلی یک کارمند دولت چالشبرانگیز باشد.
جمعبندی
در پاسخ به سوال اصلی: بله، اینستاگرام معلمان میتواند مورد بررسی قرار گیرد، اما نه به صورت جاسوسی غیرقانونی. این بررسی عمدتاً بر اساس محتوای عمومی و گزارشهای واصله صورت میگیرد. معلمی تنها یک شغل نیست، بلکه یک مرجعیت اجتماعی است و حفظ ابهت این جایگاه، هوشمندی بالایی در فضای مجازی میطلبد.
